Thực tế tăng cường trong phẫu thuật: từ MRI, CT đến mô hình 3D ngay trong phòng mổ

Hình ảnh y khoa không còn chỉ để xem trên màn hình. Thực tế tăng cường trong phẫu thuật đang mở ra hướng đi mới: chuyển dữ liệu MRI và CT thành mô hình giải phẫu 3D, rồi đưa các mô hình này vào chính trường nhìn của phẫu thuật viên khi thực hiện ca mổ.

Tôi tình cờ biết đến Medivis, một công ty công nghệ y tế đang phát triển SurgicalAR. Đây là nền tảng chuyển đổi dữ liệu MRI và CT thành mô hình giải phẫu 3D, sau đó đưa các mô hình này vào môi trường phẫu thuật thông qua công nghệ thực tế tăng cường.marketplace.microsoft+1

Điều khiến tôi thực sự chú ý không phải ở công nghệ đơn thuần, mà ở cách nó thay đổi quy trình ra quyết định lâm sàng ngay trên bàn mổ.

Khi hình ảnh y khoa bước ra khỏi màn hình

Hãy hình dung: thay vì liên tục chuyển ánh mắt giữa màn hình PACS và người bệnh, phẫu thuật viên có thể quan sát cấu trúc giải phẫu riêng biệt của từng ca ngay trong trường nhìn khi thực hiện phẫu thuật.

Sự kết hợp này thực sự rất đáng chú ý:

• Hình ảnh y khoa

• Trí tuệ nhân tạo

• Thực tế tăng cường

• Định vị và dẫn đường phẫu thuật

Là một người quan tâm đến AI và chẩn đoán hình ảnh, tôi thấy sự giao thoa giữa những công nghệ này đặc biệt thú vị. Nó khiến tôi nghĩ rằng tương lai của hình ảnh y khoa có thể không chỉ dừng lại ở việc tạo ra hình ảnh có chất lượng tốt hơn.

Giá trị tiếp theo có thể nằm ở khả năng chuyển những hình ảnh đó thành thông tin trực quan, có tính không gian, có thể tương tác và thực sự hữu ích trong quá trình ra quyết định lâm sàng.

Từ hình ảnh dùng để quan sát, dữ liệu chẩn đoán có thể tiến thêm một bước để trở thành công cụ hỗ trợ lập kế hoạch, định vị và thực hiện can thiệp.

SurgicalAR và cách chuyển MRI, CT thành mô hình giải phẫu 3D

SurgicalAR là phần mềm y tế đã được FDA 510(k) clearance, chạy trên Microsoft HoloLens 2. Hệ thống bao gồm các chức năng xem ảnh, thao tác ảnh, đo đạc và hiển thị 3D (tái tạo đa mặt phẳng và kết xuất thể tích).marketplace.microsoft+1

Quy trình cơ bản:

• Dữ liệu CT/MRI từ PACS được tải lên hệ thống

• AI và thuật toán xử lý tạo mô hình 3D từ dữ liệu 2D

• Mô hình 3D được hiển thị dưới dạng hologram trên HoloLens 2

• Phẫu thuật viên có thể xoay, cắt lớp, đo kích thước ngay trong phòng mổ

Phần mềm được chỉ định sử dụng bởi các chuyên gia y tế có chuyên môn, bao gồm phẫu thuật viên, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh, bác sĩ chuyên khoa, bác sĩ đào tạo và kỹ thuật viên. Khi truy cập SurgicalAR từ thiết bị đeo không dây, hình ảnh chỉ dùng cho mục đích tham khảo, không dùng để chẩn đoán chính.marketplace.microsoft

Điểm đáng chú ý: Medivis đã nhận được FDA clearance cho nền tảng Cranial Navigation vào tháng 12/2025, trở thành công ty đầu tiên trên thế giới có hệ thống AR được clearance cho dẫn đường trong phẫu thuật thần kinh sọ não. Trước đó, công ty cũng đã có Spine Navigation cho phẫu thuật cột sống.wvnews+2

Điều gì thay đổi trong phòng phẫu thuật

Trong thực tế triển khai, SurgicalAR đã được dùng trong các ca phẫu thuật thần kinh với Microsoft HoloLens 2 đeo bởi phẫu thuật viên chính.neurosurgery-blog+1

Quy trình hình ảnh: CT/MRI trước mổ (bao gồm cả tractography/connectomic imaging khi có) được tải từ PACS, xử lý nhanh (windowing, coloring, cropping, brightening), lưu trữ để dùng trong phòng mổ, rồi liên kết với HoloLens.

Cách đăng ký: Đăng ký điểm khớp holographic trong mổ khớp các mốc vật lý trên người bệnh với mốc ảo qua bộ định vị quang học được HoloLens 2 nhận diện, với hệ thống dẫn đường đã được FDA approval dùng để xác nhận trong tất cả các ca.

Tích hợp video: Đầu ra exoscopic/endoscopic được ghi và truyền đến máy tính AR, rồi truyền tới HoloLens để phẫu thuật viên thao tác và tương tác thời gian thực.

Trong báo cáo kỹ thuật 3 ca phẫu thuật thần kinh, tất cả bệnh nhân hồi phục tốt sau mổ không biến chứng, không có vấn đề nội mổ nghiêm trọng từ độ trễ hay mất khung hình ngăn cản hoàn thành thủ thuật.neurosurgery-blog

Tích hợp với PACS, quy trình vô khuẩn và đào tạo

Tất nhiên, để một công nghệ như vậy đi vào thực hành còn cần đánh giá về nhiều mặt:

• Độ chính xác: Sai số đăng ký, độ trễ, độ ổn định trong suốt ca mổ

• Chỉ định sử dụng: Ca nào phù hợp, ca nào không nên dùng

• Khả năng tích hợp: Kết nối với PACS, RIS, hệ thống dẫn đường hiện có

• Quy trình vô khuẩn: Cách bảo vệ thiết bị đeo trong môi trường vô khuẩn

• Đào tạo: Thời gian học, đường cong thành thạo cho phẫu thuật viên và đội mổ

• Hiệu quả lâm sàng: Thời gian mổ, biến chứng, kết quả chức năng

Medivis đã triển khai tại hơn 17 trung tâm y tế ở Mỹ, bao gồm Lenox Hill, MD Anderson, UPMC, Swedish Providence. Hệ thống có các phiên bản PRO cho phòng mổ và các đơn vị CORE/VIEWER di động.startupintros

Một điểm cần lưu ý: khi truy cập SurgicalAR từ thiết bị đeo không dây, hình ảnh chỉ dùng cho mục đích thông tin, không dùng để chẩn đoán chính. Điều này có nghĩa hệ thống AR là lớp hỗ trợ, không thay thế hệ thống dẫn đường đã được approval hay quyết định lâm sàng của phẫu thuật viên.marketplace.microsoft

Những điểm cần đánh giá trước khi triển khai

Nếu bạn đang làm việc trong lĩnh vực ngoại thần kinh, cột sống, chẩn đoán hình ảnh, CNTT y tế hoặc đổi mới công nghệ tại bệnh viện, đây là một hướng đi rất đáng theo dõi đối với những đơn vị quan tâm đến phẫu thuật chính xác, định vị phẫu thuật và ứng dụng dữ liệu hình ảnh 3D.

Tuy nhiên, trước khi triển khai, tôi khuyến nghị:

• Chạy thí điểm trên một số ca phù hợp, ghi nhận sai số đăng ký và thời gian thiết lập

• So sánh với hệ thống dẫn đường hiện có về độ chính xác và thời gian mổ

• Đánh giá tác động lên quy trình vô khuẩn và an toàn người bệnh

• Tính toán tổng chi phí sở hữu: phần mềm, phần cứng, đào tạo, bảo trì

• Xây dựng quy trình bất đồng khi AR và hệ thống dẫn đường truyền thống không cùng kết quả

Giá trị thực sự không nằm ở việc có công nghệ mới, mà ở việc công nghệ đó giải quyết được điểm nghẽn nào trong workflow hiện tại của bạn.

Kết luận

Thực tế tăng cường trong phẫu thuật không biến phòng mổ thành phim khoa học viễn tưởng. Trên bằng chứng triển khai thực tế, với FDA clearance cho Cranial và Spine Navigation, nó cho thấy khả năng đưa mô hình 3D từ MRI và CT vào chính trường nhìn của phẫu thuật viên, hỗ trợ lập kế hoạch và dẫn đường trong lúc mổ.

Giá trị thật nằm ở chỗ khác: giảm thời gian chuyển ánh mắt giữa màn hình và người bệnh, tăng độ tin cậy khi xác định cấu trúc giải phẫu quan trọng, và mở ra khả năng tích hợp video nội soi/exoscope thời gian thực vào cùng một không gian làm việc.

Nếu đơn vị bạn đang cân nhắc, đừng bắt đầu bằng câu “công nghệ này có hiện đại không”. Hãy bắt đầu bằng câu: công nghệ này sẽ giải quyết điểm nghẽn nào trong quy trình phẫu thuật hiện tại, và ai chịu trách nhiệm khi AR và hệ thống dẫn đường truyền thống không cùng một kết quả?

Câu hỏi thường gặp

Thực tế tăng cường trong phẫu thuật là gì?
Đó là công nghệ đưa mô hình 3D từ CT/MRI vào trường nhìn của phẫu thuật viên qua thiết bị đeo như HoloLens 2, hỗ trợ quan sát giải phẫu và dẫn đường trong lúc mổ.

SurgicalAR có được FDA clearance không?
Có. SurgicalAR là phần mềm y tế FDA 510(k) cleared, và Medivis đã nhận clearance cho Cranial Navigation và Spine Navigation.marketplace.microsoft+1

Hình ảnh AR có dùng để chẩn đoán chính không?
Không. Khi truy cập từ thiết bị đeo không dây, hình ảnh chỉ dùng cho mục đích thông tin, không dùng để chẩn đoán chính.marketplace.microsoft

Hệ thống tích hợp với PACS như thế nào?
Dữ liệu CT/MRI từ PACS được tải lên, xử lý tạo mô hình 3D, lưu trữ để dùng trong phòng mổ và liên kết với HoloLens 2.neurosurgery-blog

Độ chính xác được xác nhận ra sao?
Trong báo cáo kỹ thuật, hệ thống dùng đăng ký điểm khớp holographic với bộ định vị quang học, và có hệ thống dẫn đường FDA-approved dùng để xác nhận trong tất cả các ca.neurosurgery-blog+1

Bệnh viện cần chuẩn bị gì trước khi triển khai?
Cần đánh giá độ chính xác, chỉ định sử dụng, tích hợp PACS, quy trình vô khuẩn, đào tạo đội mổ, và chạy thí điểm trên một số ca phù hợp trước khi vận hành thường quy.

Nếu anh/chị đang làm việc trong lĩnh vực ngoại thần kinh, cột sống, chẩn đoán hình ảnh, CNTT y tế hoặc đổi mới công nghệ tại bệnh viện và muốn cùng trao đổi sâu hơn về hướng ứng dụng này, hãy kết nối với tôi để thảo luận chi tiết hơn về quy trình triển khai thực tế.